1st Bangkok Dental Clinic

ซีแลนท์ (Sealant)

ซีแลนท์ คือ การเคลือบหลุมร่องฟันด้วยสารเคลือบร่องฟัน เพื่อป้องกันฟันผุ นิยมทำในเด็ก เพราะผิวฟันไม่เรียบ โดยเฉพาะบริเวณด้านบดเคี้ยวของฟันกรามน้ำนมและฟันกรามแท้ จะมีลักษณะเป็นหลุมและร่องฟัน ในฟันกรามบนร่องนี้จะเลยมาทางด้านเพดานและในฟันกรามข้างล่างจะเลยมาทางด้านแก้ม บริเวณหลุมร่องฟัน มักเกิดฟันผุได้ง่ายเนื่องจากมีขนาดแคบและลึก ขนแปรงสีฟันมีขนาดใหญ่กว่า ไม่สามารถแทรกเข้าไปทำความสะอาดได้ ทำให้เศษอาหารค้างอยู่และคราบจุลินทรีย์เป็นสาเหตุทำให้ฟันผุ

การเคลือบหลุมร่องฟัน โดยปกติฟันที่ขึ้นมาในช่องปากใหม่ๆ ได้มีการสร้างและการสะสมแร่ธาตุบริเวณตัวฟันยังไม่สมบูรณ์ ฟันจึงผุง่าย โดยเฉพาะฟันกรามแท้ซี่แรก ซึ่งจะขึ้นมาก่อนฟันแท้ซี่อื่นๆ และอยู่ถัดจากฟันน้ำนมซี่ในสุด เด็กๆมักจะทำความสะอาดไม่ทั่วถึง และผู้ปกครองไม่ทราบ การเคลือบหลุมร่องฟันต้องทำก่อนที่ฟันจะผุพ้นที่โผล่ขึ้นมาทั้งซี่แล้ว จะทำได้ง่ายและสารที่เคลือบหลุมร่องฟันยึดติดแน่นได้ดี อายุเด็กที่เหมาะจะได้รับการเคลือบหลุมร่องฟัน คือ เด็กอายุ 3-4 ปี ซึ่งเป็นระยะที่ฟันน้ำนมขึ้นครบทุกซี่ เด็กอายุ 6-7 ปี ซึ่งเป็นระยะที่ฟันกรามแท้ซี่แรกขึ้น เด็กอายุ 11-13 ปี ซึ่งเป็นระยะที่ฟันกรามซี่ที่สองขึ้น

ขั้นตอนในการเคลือบหลุมร่องฟัน

1. ตรวจสภาพในช่องปาก ฟันที่จะเคลือบหลุมร่องฟันได้ต้องเป็นฟันที่ดี ฟันที่มีคราบดำตามหลุมร่องฟัน หากใช้เครื่องมือปลายแหลมเขี่ยหารูผุแล้วเขี่ยสะดุดหลุมร่องฟันที่มีพื้นแข็ง และไม่มีรอยขุ่นขาวรอบๆ แสดงว่าฟันเริ่มผุ ฟันซี่นั้นควรได้รับการเคลือบหลุมร่องฟันด้วย

2. ล้างขจัดเศษอาหารและคราบจุลินทรีย์ที่ติดตามหลุมร่องฟันออกให้หมดเป่าให้แห้ง จากนั้นใช้กรดทาบริเวณหลุมร่องฟัน ประมาณ 1 นาที ล้างและเป่าให้แห้งอีกครั้ง กรดจะกัดผิวฟันบริเวณที่ถูกทาให้เป็นรูพรุนเล็กๆ เมื่อเป่าฟันให้แห้งจะเป็นผิวฟันขุ่นขาว

3. ทาสารเคลือบหลุมร่องฟันในบริเวณหลุมร่องฟันให้ทั่ว อาจใช้เครื่องฉายแสงเป็นตัวเร่งให้สารเคลือบหลุมร่องฟันแข็งตัวตามชนิดของวัสดุที่ใช้ เมื่อวัสดุแข็งตัวก็ตรวจการยึดติดกับตัวฟันโดยใช้เครื่องมือเขี่ยแรงๆ หากไม่หลุดแสดงการยึดติดที่ดีการเคลือบหลุมร่องฟันเสร็จสมบูรณ์

4. หลังจากทาสารเคลือบหลุมร่องฟันใหม่ๆ จะรู้สึกขมและสบฟันอาจรู้สึกแปลกๆ เพราะฟันสะดุดส่วนเกิน แต่ส่วนเกินจะสึกอย่างรวดเร็วหลังจากเคี้ยวอาหารได้ 2-3 วันก็จะกลับสู่ปกติ ประสิทธิภาพในการป้องกันฟันผุของสารเคลือบหลุมร่องฟัน ยังคงติดแน่นอยู่ แม้ว่าบางส่วนของสารเคลือบหลุมร่องฟันจะสึกจากการบดเคี้ยว การป้องกันฟันผุจะลดน้อยลงหรือป้องกันไม่ได้ ถ้าสารเคลือบหลุมร่องฟันหลุดออกบางส่วนหรือหลุดออกทั้งหมด

5. สารเคลือบหลุมร่องฟันจะยึดติดแน่นกับหลุมร่องฟันได้ดี ถ้าระหว่างการทำไม่มีการปนเปื้อนน้ำลายและความชื้นแต่ในเด็กมักจะทำได้ยาก ดังนั้นสารเคลือบหลุมร่องฟันจะมีผลในการป้องกันฟันผุเฉพาะส่วนที่เป็นหลุมร่องฟันเท่านั้น การป้องกันฟันผุอย่างสมบูรณ์จะต้องดูแลช่องปากอย่างสม่ำเสมอ ด้วยการแปรงฟันอย่างถูกวิธี ใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์เป็นระยะๆ หรือรับประทานยาฟลูออไรด์ในขนาดที่เหมาะสมตามวัย ในกรณีเด็กที่มีฟันชิดเบียดแน่น ควรใช้ไหมขัดฟันช่วยในการทำความสะอาดซอกฟันด้วย ดังนั้นควรนำเด็กมาตรวจทุก 6 เดือน และรับการเคลือบหลุมร่องฟันเพื่อที่จะได้มีสุขภาพฟันที่แข็งแรง